Wydarzenia

W budynku Wydziału Nauk Politycznych i Dyplomacji Uniwersytetu Witolda
Wielkiego, na korytarzach parteru, pierwszego, drugiego i pięta została
wywieszona wystawa przygotowana z okazji stupięćdziesięciolecia urodzin
Stanisława Narutowicza (1862-1932). Wystawę można oglądać do końca 2012
roku.
Narutowiczowie, przedstawiciele stanu szlacheckiego, żyjący na przełomie XIX
i XX wieku na Żmudzi, podobnie jak i przedstawiciele innych litewskich rodów,
musieli dokonać wyboru między Polską i Litwą. Stanisław Narutowicz był
jednym z sygnatariuszy Aktu Niepodległości Litwy 16 lutego 1918 roku, jego
brat Gabriel (1865-1922) został wybrany pierwszym prezydentem
międzywojennej Polski. Ich drogi życiowe doskonale ilustrują powikłane
stosunku kulturalne i polityczne Polski i Litwy w XX wieku oraz złożoność
wyborów Litwinów w początkach XX wieku.
Na wystawie, składające się z dziesięciu plansz o różnych formatach,
zaprezentowano kopie dokumentów i zdjęć, drzewo genealogiczne i herb
Narutowiczów. Przedstawiony materiał opowiada nie tylko o wybitnej postaci
litewskiego życia politycznego ale także o szczegółach codziennego życia
Żmudzi w początkach XX wieku i w okresie międzywojennym.
Autorem wystawy jest Archiwum okręgu telszewskiego (dyrektor – Alma
Jankauskienė), eksponaty na wystawę zostały wybrane przez historyka
Vaclovasa Vaičekauskasa. Partnerzy – Instytut Wielkiego Księstwa Litewskiego
oraz centrum Czesława Miłosza Wydziału Nauk Politycznych i Dyplomacji
Uniwersytetu Witolda Wielkiego.

W dniach 7-8 września 2012 roku w Telszach odbędą się imprezy poświęcone
braciom Gabrielowi i Stanisławowi Narutowiczom. Chociaż obaj pochodzą ze
żmudzkich Telsz, to Gabriel został pierwszym prezydentem międzywojennej
Polski, a Stanisław – jednym z sygnatariuszy Aktu Niepodległości Litwy. Ich
losy doskonale ilustrują zawiłe polsko-litewskie stosunki kulturalne i polityczne
w XX wieku.
Proponowany program:
7 września:
Godz. 11.00-17.00 – międzynarodowa konferencja naukowa: „Ostatni
obywatele WKL: drogi Gabriela i Stanisława Narutowiczów”. Konferencja jest
poświęcona 150. rocznicy urodzin Stanisława Narutowicza, sygnatariusza Aktu
Niepodległości Litwy i 90. rocznicy zabójstwa Prezydenta RP Gabriela
Narutowicza. Miejsce: Żmudzki Teatr Dramatyczny (ul. Respublikos 18).
W trakcie konferencji referaty wygłoszą znani intelektualiści z Polski i Litwy:
Dariusz Szpoper, profesor Uniwersytetu Gdańskiego , Rimantas Miknys,
dyrektor Instytutu Historii Litwy, Andrzej Pukszto, docent Uniwersytetu
Witolda Wielkiego w Kownie, Artus Kijas, profesor Uniwersytetu Adama
Mickiewicza w Poznaniu oraz Povilas Šverebas z telszańskiej filii Wileńskiej
Akademii Sztuk Pięknych w Telszach.
Odbędzie się także prezentacja książki Stasysa Vaitekūnasa, profesora
Uniwersytetu Kłajpedzkiego pt. „Stanisław Narutowicz: Sygnatariusz i jego
czasy” („Stanislovas Narutavičius: Signataras ir jo laikai“).
Godz. 18.00-22.00 Wieczorne spotkanie w Brewikach (Brėvikai) – w dworku
Stanisława Narutowicza.
8 września:
Godz. 10.00 – Msza Święta
Po południu – wycieczka po Telszach i okolicach miasta.
Organizatorami obchodów są Instytut Wielkiego Księstwa Litewskiego i
samorząd rejonu telszańskiego.