Fenomen istniej\u0105cego przez ponad 500 lat Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego po dzisiejszy dzie\u0144 nie zosta\u0142 do ko\u0144ca zbadany . By\u0142 to kraj, kt\u00f3ry pokojowo zamieszkiwali przedstawiciele wielu narodowo\u015bci \u2013 Litwini, Polacy, Bia\u0142orusini, Ukrai\u0144cy, Rosjanie, \u017bydzi, Tatarzy, Niemcy, a nawet Szkoci. W odr\u00f3\u017cnieniu od pa\u0144stw \u00f3wczesnej Europy Zachodniej nie do\u015bwiadczyli oni prze\u015bladowa\u0144 na tle narodowo\u015bciowym czy j\u0119zykowym. Opr\u00f3cz wyj\u0105tkowej tolerancji oraz sztuki wsp\u00f3\u0142\u017cycia, w Wielkim Ksi\u0119stwie rozwija\u0142o si\u0119 nie maj\u0105ce analogii spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie, z silnymi tradycjami wolno\u015bciowymi i demokratycznymi. Oko\u0142o 10 procent spo\u0142ecze\u0144stwa gotowe by\u0142o bez wynagrodzenia stan\u0105\u0107 do walki za ojczyzn\u0119, posiada\u0142o prawo wybierania i bycia wybranym do Sejmu, czy te\u017c pretendowania do tronu. W kt\u00f3rym jeszcze kraju Europy tak liczna by\u0142a grupa obywateli, posiadaj\u0105cych prawo g\u0142osu i aktywnie uczestnicz\u0105cych w \u017cyciu politycznym?<\/p>\n
Powsta\u0142e w wieku dwudziestym pa\u0144stwa: Litwa, Polska i Bia\u0142oru\u015b, z osobna przyw\u0142aszcza\u0142y sobie fragmenty dziedzictwa Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, ignoruj\u0105c wielop\u0142aszczyznow\u0105 i niezwykle skomplikowan\u0105 natur\u0119 tego tworu pa\u0144stwowego. W ci\u0105gu tych stu lat zapomniano o tym, co najlepsze w spu\u015bci\u017anie po Wielkim Ksi\u0119stwie \u2013 tradycjach wolno\u015bci, demokracji, obywatelsko\u015bci, wsp\u00f3\u0142\u017cycia kultur i tolerancji. Mo\u017cliwe, \u017ce obecnie, gdy na przestrzeni Unii Europejskiej kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 nowe formy wsp\u00f3\u0142\u017cycia politycznego i kulturalnego, globalizacja zmusza do poszukiwania oryginalno\u015bci i duchowych filar\u00f3w, a jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza si\u0119 przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy \u015bwiatopogl\u0105dami, powstaj\u0105 coraz bardziej strze\u017cone granice fizyczne, oddzielaj\u0105ce od naszych wschodnich s\u0105siad\u00f3w, odwo\u0142anie si\u0119 do spu\u015bcizny WXL mo\u017ce by\u0107 kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0105 poszukiwania odpowiedzi na nurtuj\u0105ce pytania.<\/p>\n
26 listopada 2009 r. w Kownie zosta\u0142 powo\u0142any Instytut Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. Podstawowym celem tej instytucji u\u017cyteczno\u015bci publicznej, dzia\u0142aj\u0105cej non profit, jest piel\u0119gnowanie, badanie i propagowanie spu\u015bcizny WXL. W tym celu s\u0105 intensyfikowane kontakty z organizacjami pa\u0144stwowymi i pozarz\u0105dowymi Litwy, Polski, Bia\u0142orusi, Ukrainy i innych pa\u0144stw. S\u0105 przygotowywane projekty kulturalne, edukacyjne i naukowe. <\/span><\/p>\n W dzia\u0142alno\u015bci Instytutu wa\u017cne miejsce zajmuje wymiar bia\u0142oruski. Zosta\u0142a za\u0142o\u017cona pierwsza litewska strona internetowa po\u015bwi\u0119cona historii i aktualiom s\u0105siedniej krainy:\u00a0 <\/span>www.gudija.lt<\/span><\/a> . Od roku 2011 wraz z partnerami z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w organizujemy Mi\u0119dzynarodowy Kongres Bada\u0144 nad Bia\u0142orusi\u0105 www.icbs.lt<\/span><\/a>, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 najwa\u017cniejszym corocznym wydarzeniem niezale\u017cnej bia\u0142oruskiej spo\u0142eczno\u015bci akademickiej. Stale organizowane s\u0105 wymiany m\u0142odzie\u017cy szkolnej oraz student\u00f3w, organizowane szko\u0142y letnie, wyk\u0142ady otwarte i inne podobne inicjatywy. Instytut WXL jest r\u00f3wnie\u017c wydawc\u0105 jedynego bia\u0142oruskiego czasopisma politologicznego w j\u0119zyku angielskim – Belarusian Political Science Review.<\/span><\/p>\n Stale wsp\u00f3\u0142pracujemy z wa\u017cnymi polskimi o\u015brodkami akademickimi w Warszawie, Krakowie, Wroc\u0142awiu, Lublinie i innych miastach. Wsp\u00f3lnym wysi\u0142kiem cz\u0142onk\u00f3w Instytutu WXL zosta\u0142a za\u0142o\u017cona Nagroda im. J. Bardacha. W 2015 roku Instytut WXL zosta\u0142 laureatem presti\u017cowej Nagrody im. Jerzego Giedroycia <\/span>“za podj\u0119cie trudnej misji maj\u0105cej na celu propagowanie na terenach wsp\u00f3\u0142czesnej Litwy, Bia\u0142orusi, Ukrainy i Polski spu\u015bcizny Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, zw\u0142aszcza za\u015b tradycji wsp\u00f3\u0142\u017cycia kultur, j\u0119zyk\u00f3w, religii i narod\u00f3w “<\/span><\/p>\n Inne d\u0142ugoterminowe projekty Instytutu s\u0105 zwi\u0105zane z t\u0142umaczeniami, badaniami naukowymi, popularyzacj\u0105 nauki i organizacj\u0105 wydarze\u0144 akademickich. Mo\u017cna tu wymieni\u0107 t\u0142umaczenie Trzeciego Statutu Litewskiego na j\u0119zyk litewski www.3statutas.lt<\/span><\/a>, utworzon\u0105 w\u00a0 <\/span>2017 roku najwi\u0119ksz\u0105 stron\u0119 internetow\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 sztuce i architekturze WXL www.lugano.lt<\/span><\/a> , a tak\u017ce kilka ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych zwi\u0105zkom historycznym Litwy z krajami Europy Zachodniej \u2013 Szwajcari\u0105 i Austri\u0105.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fenomen istniej\u0105cego przez ponad 500 lat Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego po dzisiejszy dzie\u0144 nie zosta\u0142 do ko\u0144ca zbadany . By\u0142 to kraj, kt\u00f3ry pokojowo zamieszkiwali przedstawiciele wielu narodowo\u015bci \u2013 Litwini, Polacy, Bia\u0142orusini, Ukrai\u0144cy, Rosjanie, \u017bydzi, Tatarzy, Niemcy, a nawet Szkoci. W odr\u00f3\u017cnieniu od pa\u0144stw \u00f3wczesnej Europy Zachodniej nie do\u015bwiadczyli oni prze\u015bladowa\u0144 na tle narodowo\u015bciowym czy j\u0119zykowym. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ldki.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/55"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ldki.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ldki.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ldki.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ldki.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.ldki.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/55\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1262,"href":"https:\/\/www.ldki.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/55\/revisions\/1262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ldki.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}